Phán xét rất dễ, đồng cảm mới khó. Khi bạn đã quen nâng cái tôi của mình lên cao quá, dìm tất cả xung quanh xuống dưới, bạn là người khổ trước tiên. Vì bạn sẽ không sống vui, sẽ không thanh thản suốt cả một đời. Làm gì có ai tìm được chính mình, trong khi cả đời dồn hết tâm tư lên người khác. Vì vậy, hãy ngưng phán xét để sống cuộc sống hạnh phúc hơn.

Họ phán xét người vắng mặt một cách say sưa, ban đầu, họ tỏ ra vô cùng tức tối vì những hành vi nào đó của người kia. Thay vì chọn cách nói cho người kia biết cảm xúc của họ, họ chọn cách phán xét, chê bai người đó với nhau. Thỉnh thoảng, họ lại cười ré lên thật hạnh phúc. Tôi hiểu, họ đang có cảm giác của sự vĩ đại, vì khi phán xét người khác, họ sẽ tự trao cho mình huy chương của sự tốt đẹp, của sự hoàn hảo.

Thay vì phán xét, và học cách nhìn mọi vật như chính bản thân nó, ta cần ngưng phán xét từ trong tâm, trong trí và trong ngôn ngữ của mình.

Chúng ta có thể rất khó chịu với ai đó phán xét ta, mà không nhận thấy mình cũng rất hay đi phán xét, chỉ trích.

1. Tại sao ta lại phán xét, chỉ trích?

Thỉnh thoảng trong lúc ngồi ăn trong nhà ăn, tôi lại nghe thấy từng nhóm nhỏ đang “nói xấu”, “chê bai”, “phán xét” một người nào đó khác đang không có mặt ở đó.

Và tôi hiểu, đằng sau mọi cảm xúc khó chịu là một nhu cầu nào đó mà chưa được đáp ứng. Nhưng phần lớn chúng ta không nhìn nhận được cảm xúc của mình và không biết chúng xuất phát từ đâu nên chúng ta thường cho rằng chính hành vi của người khác đã khiến chúng ta bực tức đến phát điên.Và rồi khi đó, ta phán xét, ta chỉ trích. Khi phán xét người khác, chúng ta nhanh chóng có cảm giác mình thật chính trực, mình tốt hơn họ, trí tuệ hơn họ, giác ngộ hơn họ, giàu có hơn họ. Chúng ta phán xét thường xuyên đến mức nó trở thành mô thức gây nghiện.

2. Chu trình phán xét

“Nhân chi sơ tính bản thiện”, bản chất nguyên thủy của chúng ta luôn là tình yêu trong sáng, thuần khiết. Nhưng ở nhiều thời điểm trong cuộc sống, thường là ở thời ấu thơ, một sự kiện nào đó xảy ra khiến chúng ta cảm thấy mình không đủ tốt. Vì vậy mà chúng ta sợ hãi. Chúng ta muốn bảo vệ bản thân khỏi nỗi sợ hãi đó, vì vậy, chúng ta phóng chiếu nó ra bên ngoài dưới hình thức phán xét.

Thật dễ dàng để cười cợt, chê bai hay phán xét một ai đó về điểm yếu của người khác nhưng thật khó để suy xét cảm giác thiếu thốn, không đủ tốt bên trong chính mình.

Mọi sự phán xét, suy cho cùng, là do bạn đang cố gắng để bảo vệ bản thân, để khiến mình thấy đủ tốt, đủ giỏi.

3. Thanh tẩy thói quen phán xét, chỉ trích

3.1 Quan sát sự phán xét trong bạn mà không phán xét

Đằng sau mọi sự phán xét luôn là cảm giác thiếu thốn và tủi hổ sâu sắc. Tủi hổ là cảm xúc khó chấp nhận nhất, và chúng ta sẽ làm bất cứ điều gì để né tránh cảm xúc đó. Chúng ta chống lại cảm xúc này bằng cách phóng chiếu nó lên người khác thông qua sự phán xét, rồi dùng sự phán xét như cách tìm kiếm phương thức giảm đau. 

Trong nhiều trường hợp, phán xét là cơ chế bảo vệ lớn nhất mà ta có. Chúng ta sợ rằng nếu hạ hàng rào phòng thủ xuống và cư xử bằng tình yêu thương thì chúng ta sẽ bị lợi dụng và không còn an toàn nữa.

Nhưng khi quan sát sự phán xét trong mình bằng tình yêu thương, chúng ta có thể nhìn thấy mình là những đứa trẻ ngây thơ, cố gắng nỗ lực che đậy sự tổn thương bằng sự phán xét.

Hãy tự hỏi bản thân mình xem tại sao tôi lại phải phán xét người đó? Có phải tôi sử dụng sự phán xét để cảm thấy nhẹ nhõm hơn bằng cách di chuyển cảm xúc yếu kém của chính mình và phóng chiếu những cảm xúc đó lên người khác?

Có phải tôi đang sợ hãi?

Hãy lấy bút viết ra câu trả lời cho những câu hỏi sau:

1. Tôi đang phán xét cái gì?

2. Sự phán xét này khiến tôi cảm thấy như thế nào?

3. Tôi cảm thấy phán xét này có chính đáng không?

4. Khoảnh khắc nào trong cuộc đời đã khiến tôi cảm thấy sự phán xét này chính đáng?

Hãy đi thêm một bước nữa sâu hơn trả lời cho mình các câu hỏi sau:

Có bất kỳ mô thức nào trong các phán xét của tôi không?

Có mô thức nào vừa được lật mở ở câu trên khiến tôi ngạc nhiên không?

Tôi cảm thấy thế nào khi quan sát sự phán xét của mình?

Tôi có xét đoán bản thân vì những phán xét của mình không?

Nhìn vào những phán xét này tôi có thấy nhẹ nhõm không?

Nhìn vào những phán xét này tôi có thấy bứt rứt không?

Hãy cứ để ngòi bút của bạn lướt trên trang giấy để trả lời những câu hỏi trên mà không phán xét bất cứ suy nghĩ nào. Khi trả lời những điều này, bạn sẽ nhận thấy nhiều điều thật thú vị bên trong nội tâm của mỗi chúng ta.

Ví dụ: Tôi phán xét con mình lười biếng, không chịu học hành gì cả, suốt ngày chỉ chơi game, lướt tiktok.

Lúc đầu, sự phán xét khiến tôi không phải cảm thấy là một người mẹ tồi, nhưng sau đó tôi cảm thấy buồn khổ và sợ hãi. Tôi nghĩ con mình cần phải chăm chỉ học hành và làm việc nhà hơn. Tôi đã phải nỗ lực, cố gắng chăm chỉ, học hành, làm việc đến không dám nghỉ ngơi, còn con tôi thì chơi bời, lười biếng. Và thực tế là tôi cũng đã cố gắng cai nghiện internet nhưng không thành công. Tôi sử dụng internet rất nhiều.

Tôi nhận ra mô thức trong sự phán xét của mình là tôi sẽ phán xét những ai làm những điều mà tôi không làm được, kể cả tốt hoặc xấu. Đó chính là phần bóng tối ở trong tôi. Tôi muốn cai nghiện internet, tôi muốn buông mọi việc để vui chơi, để nghỉ ngơi nhưng tôi không làm được điều đó. Sự phán xét con tôi, thực ra là tôi đang phán xét bóng tối ở trong mình.

Tôi bắt đầu nhận ra sự né tránh cảm giác tội lỗi và đau khổ của mình bằng cách phóng chiếu nó lên người khác. Tôi đang làm tê liệt chính tôi bằng cách coi mình là nạn nhân của người mà tôi phán xét, mà thực ra là chính mình.Thực ra, tôi đang cố gắng để bảo vệ chính bản thân mình.

3.2 Trân trọng những vết thương

Như ở trên chúng ta nhận thấy, phán xét nào cũng có một vết thương ghi khắc trong tâm ẩn sâu bên dưới. Nếu chúng ta hạnh phúc chúng ta đã không phán xét. Chính cảm giác tội lỗi, không xứng đáng,  không đủ tốt đã dẫn chúng ta đến việc hướng sự phán xét ra bên ngoài. Nhưng đó cũng là cách chúng ta bảo vệ chính bản thân mình.

Vì vậy, hãy ngồi lại với những vết thương lòng. Ở bước 1, ngay khi bạn phát hiện ra mô thức trong sự phán xét của bản thân mình, bạn sẽ thấy thương mình hơn. Sang bước 2, bạn sẽ học cách trân trọng những vết thương nội tâm của mình.

Hãy ngồi lại với vết thương, nhìn ngắm nó, trân trọng nó và yêu thương nó. Vết thương này khiến bạn cảm thấy như thế nào? Gọi tên cảm xúc như gọi tên đứa bé bé nhỏ đang ẩn nấp đâu đó. Gọi ra đề rồi đón nhận “Tôi sẵn sàng đón nhận cảm xúc này ngay bây giờ”. Hãy nhắm mắt và cảm nhận sự đón nhận tràn ngập cơ thể bạn, trái tim bạn. Cảm xúc khi được đón nhận, tự động sẽ dịu lại. Bạn sẽ thấy sự chuyển hóa vi diệu ngay khi cảm xúc được đón nhận.

Như ở ví dụ trên, bạn phán xét con mình vì bạn cảm thấy tội lỗi, vì bạn muốn cai internet nhưng bạn vẫn đang dùng rất nhiều. Vì vậy, để đón nhận với sự trân trọng và tâm yêu thương, bạn có thể ngồi lại và tự nhủ: “Tôi sẵn sàng đón nhận cảm giác tội lỗi này ngay bây giờ”. Khi bạn đón nhận cảm xúc đang trồi lên, bạn sẽ không gồng mình làm bất cứ điều gì để bảo vệ bạn nữa. Bạn cũng sẽ không phóng chiếu cảm xúc lên bất cứ một ai khác nữa. Bạn được tự do và người kia cũng tự do.

3.3 Đưa khoảng tối của bạn ra ánh sáng

Khi bạn trân trọng những vết thương, bạn đã giải tỏa được cảm xúc khó chịu khiến bạn phán xét ngay lúc đó. Nhưng để việc phán xét này không tái diễn, để xóa đi được mô thức của sự phán xét bên trong bạn, bạn cần làm việc sâu hơn với những nỗi đau của bản thân mình.

Hãy liệt kê những người mà bạn phát xét và cảm xúc của bạn như thế nào?

Hãy chấp nhận rằng việc phán xét không giúp ích gì cho bạn. Việc phán xét của bạn không nhằm làm cho người kia đau, chỉ là bạn muốn che đậy nỗi đau của chính bản thân mình. Vì vậy bạn sẽ quyết tâm buông bỏ sự phán xét này và quyết tâm chọn lại.

Buông bỏ sự phán xét đòi hỏi một sự dũng cảm. Dũng cảm nhìn sâu vào bóng tối của mình, và nhẹ nhàng đưa bóng tối ra ánh sáng bằng sự yêu thương.

Khi bạn buông bỏ, bạn giải phóng bản thân khỏi những sự căng thẳng và những xúc động khiến bạn bị mắc kẹt trong một rung động cấp thấp. Bằng cách giải phóng sự căng thẳng đó, bạn giải phóng trường năng lượng của mình để tạo ta cho mình một cuộc sống mới kỳ diệu hơn.

Nguyện cầu bình an luôn ở bên bạn.

******

Gặp gỡ và trò chuyện cùng mình tại các địa chỉ sau nhé:

🍀Đặt hẹn: ⁠bit.ly/book-lich-tu-van⁠⁠

🍀Blog: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://goroitraitim.com⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

🍀Youtube: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.youtube.com/@GoRoiTraiTim⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

🍀Podcast: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://podcasters.spotify.com/pod/show/goroitraitim⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠

🍀⁠⁠⁠Group facebook⁠: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://web.facebook.com/groups/goroitraitimembyann⁠⁠