Dưới góc nhìn của các liệu pháp trị liệu tâm lý -

Hôm nay ngồi cà phê với vài người bạn cùng ngành, tụi mình “ôn bài” bằng cách đưa ra một tình huống giả định rồi thử tiếp cận nó từ nhiều trường phái trị liệu tâm lý khác nhau. Một trò chơi nho nhỏ mà thú vị.

Và đây là những góc nhìn của các trường phái trị liệu tâm lý, không phải để “phân tích” người mang nỗi đau, mà để có góc nhìn đa chiều về cái cách mà tâm lý con người vận hành.

Mục lục

Tình huống:

“Chồng tôi ngoại tình. Tôi đau khổ đến mức mất ăn, mất ngủ nhiều ngày nay. Tôi không còn thiết tha gì cả. Tôi nghĩ mình đang trầm cảm.”

Các trường phái trị liệu sẽ tiếp cận nỗi đau này ra sao?

1. Liệu pháp Nhận thức – Hành vi (CBT)

. Khi nghĩ đến chuyện chồng ngoại tình, những suy nghĩ tự động nào xuất hiện đầu tiên trong bạn?

Bạn có nhận ra những niềm tin trung gian hoặc niềm tin cốt lõi nào đang khiến cảm xúc tiêu cực này cứ lặp lại không?

CBT tin rằng không phải sự kiện làm ta khổ, mà là cách ta diễn giải sự kiện ấy. Khi ta nhìn rõ sơ đồ nhận thức của mình, ta có thể học cách tái cấu trúc lại nó.

2. Liệu pháp Chấp nhận – Cam kết (ACT)

. Ngay lúc này, bạn đang cảm nhận điều gì trong cơ thể? Bạn đang có những suy nghĩ gì?

. Thay vì kháng cự hay đẩy nó đi, bạn có thể chỉ đơn giản là để nó hiện diện.

. Giá trị nào là quan trọng đối với bạn, đang gọi bạn tiến về phía trước?

ACT cho rằng khổ đau không chỉ đến từ biến cố, mà từ sự cứng nhắc tâm lý, khi ta bị mắc kẹt trong những vòng xoáy như: đồng hóa với suy nghĩ tiêu cực, né tránh trải nghiệm, mắc kẹt trong quá khứ hoặc tương lai, gắn chặt vào cái nhìn tiêu cực về bản thân, xa rời các giá trị quan trọng, và cuối cùng là bế tắc trong hành động. ACT không cố gắng loại bỏ nỗi đau, mà giúp ta chấp nhận cảm xúc thay vì chống lại, quan sát suy nghĩ thay vì tin vào suy nghĩ, và mở rộng thêm phản ứng khả thi phù hợp với giá trị của bản thân.

3. Liệu pháp Hành vi – Biện chứng (DBT)

.Nỗi đau của bạn là hoàn toàn hợp lý.

.Và cùng lúc, bạn cũng có thể chọn một hành động nhỏ để nâng đỡ chính mình, như đặt tay lên tim, hít vào 4 nhịp, thở ra 6 nhịp.

Điều này sẽ giúp bạn giữ được cân bằng để rồi quyết định bước tiếp theo.

DBT hướng đến 4 kỹ năng: Chú tâm, khả năng chịu đựng đau khổ, điều hòa cảm xúc, và giao tiếp liên cá nhân.

4. Liệu pháp Adler

. Nếu triệu chứng trầm cảm là một thông điệp, nó đang ‘phục vụ’ điều gì cho bạn? Nói cách khác, triệu chứng trầm cảm của bạn có thể không chỉ là nỗi đau, mà còn là một ‘chiến lược’.

. Có phải đó là cách bạn thu hút, níu giữ sự quan tâm từ người khác, bảo vệ bản thân khỏi cảm giác thất bại, hay giữ mình tránh khỏi trách nhiệm quá nặng nề?

. Khi nhìn lại thời thơ ấu, như vị trí của bạn trong gia đình, những trải nghiệm về sự so sánh, chấp nhận hay từ chối, bạn đã học được điều gì về cách để tồn tại và được yêu thương?

. Và ẩn dụ về cuộc đời mà bạn đang mang theo, nó đang dẫn bạn tới ưu việt thật sự, hay chỉ là vòng luẩn quẩn của né tránh?

Adler nhắc chúng ta rằng: bạn không chỉ là nạn nhân của hoàn cảnh, mà còn là người sáng tạo ra phong cách sống của mình. Adler khuyến khích ta nhận diện lối sống vô thức và mục đích ẩn sau triệu chứng, để từ đó có thể lựa chọn một hướng đi mới, nơi mình sống vì sự gắn kết, đóng góp, và cảm giác thuộc về, thay vì mắc kẹt trong cuộc đua né tránh hay chứng minh bản thân.

5. Thôi miên trị liệu

. Nếu bạn được dẫn về trạng thái thư giãn sâu, nơi tiềm thức mở ra, bạn có thể quay lại khoảnh khắc đầu tiên trong đời mình từng cảm thấy bị phản bội, không được yêu thương, không đủ tốt.

. Đứa trẻ ấy đang cần điều gì?

. Khi bạn kết nối với phần ký ức bị đóng băng đó, điều gì đang hé lộ về niềm tin sâu xa đang điều khiển cảm xúc và hành vi hiện tại của bạn?

Thôi miên trị liệu không xóa nỗi đau, mà mở cánh cửa để ta gặp lại chính mình trong không gian an toàn, và hoàn tất những điều còn bỏ ngỏ.

Mỗi trường phái có một cách tiếp cận riêng, nhưng điểm chung là đều nhìn thấy phía sau triệu chứng là một con người đang mong muốn được thấu hiểu, được yêu thương và được chữa lành!