Mục lục
Câu chuyện của tôi
Mẹ tôi là một người phụ nữ rất ít khi thể hiện cảm xúc vui. Lúc nào cũng một màu buồn buồn, sầu sầu. Ngày xưa xem phim có nhân vật tên Lý Mạc Sầu, tôi thích gọi bà như vậy. Nhưng vì mẹ nghiêm túc quá, tôi chỉ dám nghĩ chứ chưa bao giờ dám gọi như vậy.
Mẹ không đánh tôi và các anh chị em bao giờ, bà chỉ mắng, mắng rất nhiều. Nhưng mẹ cũng không ôm ấp hay khen ngợi đứa nào khi nó làm điều gì đó rất tốt.
Suốt tuổi thơ của tôi, mẹ chưa bao giờ nói rằng bà yêu tôi. Điều đó, vào thời điểm ấy, với tôi cũng là “bình thường”. Nhưng ngay cả khen tôi, mẹ cũng chưa bao giờ làm.
Tôi học giỏi, thành tích luôn đứng đầu lớp, mẹ cũng không khen. Tôi dần quen với việc làm tốt trong im lặng.
Ngay cả khi ra trường, xin được một công việc với mức lương vượt xa mong đợi của mình, tôi vui đến mức phóng xe thật nhanh về nhà, chạy xuống bếp tìm mẹ, kể cho bà nghe bằng tất cả niềm hân hoan.
Mẹ chỉ nói một câu rất ngắn: “Thế à?”
Không mừng. Không chúc. Không hỏi thêm.
Khoảnh khắc đó, có điều gì đó trong tôi xẹp xuống. Niềm vui của tôi không có chỗ để được đặt xuống.
Sự im lặng của mẹ, thứ làm tôi sợ hơn cả lời mắng
Càng lớn, mối quan hệ giữa tôi và mẹ càng trở nên khó khăn, không phải vì những lời nặng nề, mà vì sự im lặng kéo dài.
Khi mẹ đi làm về mà tôi chưa kịp quét nhà, mẹ sẽ không nói gì. Bà chỉ im lặng. Thở dài. Buồn bã cả ngày.
Tôi lật đật chạy đi quét nhà, nhưng mẹ vẫn không vui.
Trong tâm hồn non nớt của mình, tôi không biết phải làm gì tiếp theo. Vậy nên tôi cũng im lặng.
Vài ngày sau, khi mọi thứ có vẻ bình thường trở lại, mẹ mới trách: “Làm sai xong lại còn tránh mẹ. Con với cái. Làm sai thì phải xin lỗi chứ.”
Tôi đứng đó, bối rối. Ủa… vậy lúc đó sao mẹ không nói luôn đi. Lúc đó con đâu biết phải làm như thế nào?
Mẹ lại thở dài, lườm tôi. Rồi bà im lặng.
Trẻ con không làm vừa ý cha mẹ là điều bình thường, nhưng với mẹ, cứ mỗi lần không vừa ý mẹ lại im lặng, thậm chí né tránh giao tiếp với tôi, không nhìn vào tôi, như thể tôi là một đứa đáng khinh. Ít nhất, đó là cách tôi cảm nhận khi còn bé.
Và thế là tôi cũng im lặng.
Nhiều khi hai mẹ con cả tuần không nói chuyện với nhau.
Trong những ngày đó, tôi cảm thấy:
- Mình bị khinh bỉ
- Mình là gánh nặng
- Mình giống như một đứa con ghẻ, đáng bị bỏ đi
Nhưng tôi vẫn không hiểu vì sao mẹ lại chán ghét tôi đến vậy.
Mãi sau này tôi mới hiểu: đây là câu chuyện của gắn bó
Khi được trị liệu và được giải thích về gắn bó, tôi mới có một khung để đặt câu chuyện của mình vào.
Trong lý thuyết gắn bó, hành vi được nhìn như một hệ quả, không phải bản chất.
Mẹ tôi không phải là người mẹ cay nghiệt. Mẹ tôi là một người gắn bó né tránh.
Bà không biết nói về cảm xúc. Bà cũng không biết diễn đạt nhu cầu. Bà không quen đối thoại khi có xung đột.
Bà dùng im lặng để thể hiện bất mãn, để rút lui, để tránh cảm giác khó chịu bên trong mình.
Mẹ không học được cách nói: “Mẹ buồn.” Và im lặng trở thành ngôn ngữ duy nhất bà biết để giữ quyền kiểm soát và tránh tổn thương.
Nhưng với một đứa trẻ, im lặng không bao giờ là vô hại
Một đứa trẻ không thể hiểu được bối cảnh tâm lý của người lớn. Nó chỉ có thể hiểu theo cách duy nhất để sinh tồn: quy trách nhiệm về mình.
Khi mẹ không khen, khi mẹ không mừng, khi mẹ không nói, đứa trẻ không nghĩ: “Mẹ có tổn thương riêng.” Nó nghĩ:
“Mình không đủ tốt.”
“Mình không đáng được yêu.”
“Sự tồn tại của mình làm mẹ thất vọng.”
Và đây là nơi vết thương gắn bó cốt lõi được hình thành.
Điều đau nhất không phải là bị mắng, mà là không được cho cơ hội sửa sai
Mẹ không nói khi không hài lòng. Đến khi quá tải, mẹ trách.
Điều đó khiến thế giới cảm xúc của đứa trẻ trở nên không thể đoán trước. Đứa trẻ:
- Không biết mình đã sai ở đâu
- Không biết khi nào mình an toàn
- Luôn phải dò xét sắc mặt người khác
- Sợ sự im lặng của người mình yêu
Và đây là nơi gắn bó lo âu của tôi được hình thành.
Tôi lớn lên với xu hướng:
- Luôn tự trách mình
- Luôn cố gắng làm hài lòng người khác
- Rất nhạy với sự im lặng của người khác
- Dễ cảm thấy mình bị khinh bỉ, bị bỏ rơi
Nếu bạn thấy mình trong câu chuyện này…
Có thể bạn cũng đã lớn lên với một người mẹ:
- Ít ôm ấp
- Ít khen ngợi
- Dùng im lặng thay cho đối thoại
Xin hãy biết rằng:
👉 Bạn không quá nhạy cảm.
👉 Bạn không bịa ra nỗi đau của mình.
👉 Cảm giác bị bỏ rơi của bạn đã từng là thật.
Làm gì để chữa lành cho người con gái đã trưởng thành
1. Ngừng tìm ở mẹ điều mà mẹ không có khả năng cho
Đây là bước khó nhất, nhưng mang tính giải phóng.
Không phải vì mẹ không yêu bạn, mà vì mẹ không có năng lực cảm xúc để thể hiện yêu thương theo cách bạn cần.
Tiếp tục mong mẹ thay đổi, với hệ gắn bó hiện tại của bà, chỉ khiến vết thương cũ bị cào lại.
2. Tách “sự im lặng của mẹ” ra khỏi “giá trị của bạn”
Im lặng của mẹ nói nhiều về bà, về:
- Nỗi sợ xung đột của bà
- Sự nghèo nàn về ngôn ngữ cảm xúc
- Lịch sử gắn bó chưa được chữa lành
Sự im lặng của bà không định nghĩa con người bạn.
3. Cho phép mình giận một cách an toàn
Giận mẹ không phải là bất hiếu. Giận là dấu hiệu rằng ranh giới cảm xúc đã bị xâm phạm quá lâu.
Giận là cảm xúc bảo vệ. Khi được chạm tới tầng sâu hơn, nó sẽ dẫn ta về với nhu cầu được yêu thương đã bị bỏ đói.
Cơn giận che chở cho nỗi buồn rất sâu: “Con đã cần mẹ, nhưng mẹ không có mặt.”
4. Xây dựng những mối quan hệ an toàn thay thế
Chữa lành gắn bó không bắt buộc phải bắt đầu từ mẹ.
Một người bạn. Một người bạn đời. Một vòng tròn phụ nữ. Một nhà trị liệu…
Chỉ cần một nơi mà cảm xúc của bạn được nói ra, được gọi tên, xung đột được giải thích, im lặng không bị dùng như hình phạt, hệ thần kinh của bạn sẽ dần học lại rằng:
Kết nối không nhất thiết phải đi kèm với im lặng và đau đớn.
Lời thì thầm nho nhỏ
Người mẹ trong câu chuyện này không phải là người xấu. Nhưng đứa con gái đã phải lớn lên trong thiếu thốn cảm xúc.
Chữa lành không phải là ép mình tha thứ. Mà là trả lại trách nhiệm cho đúng chỗ, để bạn không còn sống tiếp cuộc đời mình với với việc phải cố gắng chứng minh giá trị của mình mới xứng đáng được yêu.
Nếu hôm nay bạn còn ở đây, và bạn đang đọc những dòng này, thì có lẽ đứa trẻ trong bạn
đang rất cần được nhìn thấy, cần được ôm ấp, cần được yêu thương.
Chỉ cần có một mối quan hệ đủ an toàn, nơi:
- Cảm xúc được nói ra mà không sợ bị chê trách
- Xung đột được giải thích, thay vì bị bỏ mặc trong im lặng
- Và im lặng không bị dùng như hình phạt
Rồi từ từ, bạn sẽ nhận ra: ở bên người khác không nhất thiết phải căng mình chịu đựng,
không phải lúc nào cũng phải đoán ý hay phòng thủ, không phải lúc nào cũng làm mình tổn thương.
Và hệ thần kinh của bạn, sau rất nhiều năm cảnh giác, sẽ dần học lại một điều tưởng như rất xa xỉ: ở gần người khác có thể là một nơi ấm áp và an toàn.
******
Gặp gỡ và trò chuyện cùng mình tại các địa chỉ sau nhé:
🍀Đặt hẹn: bit.ly/book-lich-tu-van
🍀Tiktok: https://www.tiktok.com/@goroitraitim
🍀Youtube: https://www.youtube.com/@GoRoiTraiTim
🍀Podcast: https://creators.spotify.com/pod/show/01nVgLf4sP8mZ2OYXyaIlP
🍀Group facebook: https://www.facebook.com/groups/goroitraitim
🍀Instagram: https://www.instagram.com/goroitraitim/
